എസ്.എം. സർവർ: മലയാളവും ഉർദുവും കോർത്തിണക്കിയ കാവ്യജീവിതം
കേരളത്തിന്റെ സാഹിത്യചരിത്രത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഉർദു ഭാഷാ പോഷണത്തിൽ സമാനതകളില്ലാത്ത സംഭാവനകൾ നൽകിയ അതുല്യ പ്രതിഭയായിരുന്നു എസ്.എം. സർവർ. കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ഉർദു ഭാഷാ പഠനം വ്യവസ്ഥാപിതമായി ആരംഭിക്കുന്നതിൽ മുഖ്യപങ്ക് വഹിച്ച അദ്ദേഹം, തന്റെ ജീവിതവും സമ്പാദ്യവും ഉർദു ഭാഷയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി മാറ്റിവെച്ചു. മലയാളത്തിന്റെ ഗന്ധമുള്ള കഥകളെ ഉർദുവിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം ചെയ്തും കാവ്യവസന്തം തീർത്തും സാഹിത്യ ലോകത്ത് വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം 'കേരളത്തിലെ ഉർദുവിന്റെ പിതാവ്' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ജനനവും വിദ്യാഭ്യാസവും
തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കാട്ടൂരിൽ വെളുമ്പറമ്പിൽ അഹമ്മുവിന്റെയും വലിയകത്ത് ഫാത്തിമയുടെയും രണ്ടാമത്തെ മകനായി 1916 ഓഗസ്റ്റ് 13-നാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്.
സെയ്ദ് മുഹമ്മദ് എന്നായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ നൽകിയ യഥാർത്ഥ നാമം.
കാട്ടൂരിൽ വെച്ചുതന്നെ പ്രാഥമിക പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം, അങ്ങാടിപ്പുറം കുട്ടിഹസ്സൻ സാഹിബിൽ നിന്നാണ് ആദ്യം അറബി ഭാഷ പഠിച്ചത്.
ഉർദു ഭാഷയോടുള്ള ആകർഷണം കാരണം മുഹമ്മദ് മീരാൻ സാഹിബ്, ഫസലുല്ല സാഹിബ് എന്നിവരിൽ നിന്നും ഉർദുവിൽ പ്രാഥമിക പഠനം നടത്തി.
തുടർന്ന് ബാംഗ്ലൂരിലുള്ള മദ്രസയിലെ അധ്യാപകനായിരുന്ന മൗലാനാ ഹബീബുള്ളയുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഉർദുവിൽ അഗാധമായ അറിവ് നേടി.
1940-ൽ മദ്രാസ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് അദീബെ ഫാസിൽ (Adeeb-e-Fazil) പ്രിലിമിനറിയും, 1942-ൽ ഫൈനലും പാസായി അദ്ദേഹം ഉർദുവിൽ ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കി.
അതിനുശേഷം വെറും 10 രൂപ വാടകയുള്ള ഒരു കെട്ടിടത്തിൽ 32 കുട്ടികളുമായി അദ്ദേഹം ഒരു ഉർദു ട്യൂഷൻ ക്ലാസ്സ് ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായി.
അധ്യാപന ജീവിതവും ഉർദു ഭാഷാ പോഷണവും
ബിരുദം നേടിയ 1942-ൽ തന്നെ തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ താൽക്കാലിക ഉർദു അധ്യാപകനായി അദ്ദേഹം ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.
പിന്നീട് തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ് ഹൈസ്കൂളിൽ രണ്ട് വർഷത്തോളം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
1944 മുതൽ 1971-ൽ വിരമിക്കുന്നത് വരെ നീണ്ട 27 വർഷക്കാലം മലപ്പുറം ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂളിൽ ഉർദു അധ്യാപകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, അസംഖ്യം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഉർദു ഭാഷയോടുള്ള പ്രണയം ഊട്ടിയുറപ്പിച്ചു.
സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതിന് മുമ്പായി, കേരളത്തിലെ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ഉർദു പഠനം ആരംഭിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം നിരവധി ശ്രമങ്ങൾ നടത്തി.
സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളായ പല രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെയും നേരിൽക്കണ്ട് ഉർദു ഭാഷയുടെ മഹത്വവും പ്രാധാന്യവും അദ്ദേഹം ബോധ്യപ്പെടുത്തി.
ഇതിന്റെ ഫലമായി, സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് പ്രൈമറികളിൽ ഉർദു പഠനം ആരംഭിക്കാൻ തീരുമാനമുണ്ടായി.
'സർവർ' എന്ന കവിയുടെ ജനനം
സെയ്ദ് മുഹമ്മദ് എന്ന അധ്യാപകൻ എസ്.എം. സർവർ എന്ന പ്രശസ്തനായ കവിയായി മാറുന്നത് 1940-ലാണ്. ബാംഗ്ലൂരിലെ ജവഹർ സാഹിബിന്റെ പ്രചോദനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം കവിതാരചന ആരംഭിച്ചത്.
പ്രശസ്ത ഉർദു കവി മെഹ്വി സാഹിബിന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ ബാംഗ്ലൂർ കന്റോൺമെന്റ് മുഹമ്മദലി ഹാളിൽ വെച്ച് നടന്ന കവിയരങ്ങിലാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ കവിത അവതരിപ്പിച്ചത്.
തന്റെ പ്രിയ ഗുരുനാഥനായ ജവഹർ സാഹിബിന്റെ വിയോഗത്തിൽ ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട് രചിച്ച അതിമനോഹരമായ ഒരു വിലാപകാവ്യമായിരുന്നു അത്.
രചനയുടെ ആശയം കൊണ്ടും അവതരണം കൊണ്ടും അദ്ദേഹം സദസ്സിനെ കയ്യിലെടുത്തു.
ആ വേദിയിൽ വെച്ച് പ്രശസ്ത കവികളായ മെഹ്വി സാഹിബും അസീസുല്ല സാഹിബും ചേർന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന് 'സർവർ' എന്ന തൂലികാനാമം നൽകിയത്.
'ഉസ്താദ്' അഥവാ വഴികാട്ടി എന്നാണ് സർവർ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം.
കാവ്യലോകത്തെ സംഭാവനകൾ
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ സാഹിത്യ സൃഷ്ടി വെളിച്ചം കാണുന്നത് കുട്ടികൾക്ക് വേണ്ടി രചിച്ച 'ഗുഞ്ച' (Guncha) എന്ന വാരികയിലൂടെയാണ്. 'ഹമദീസ് ബാൻഫാനൂർ', 'സ്വാദി ആവാസ് നവാദ്' എന്നിവയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല സാഹിത്യ സൃഷ്ടികളായിരുന്നു. ഉർദു കാവ്യലോകത്തിന് വിലപ്പെട്ട രണ്ട് സമാഹാരങ്ങൾ അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ചിട്ടുണ്ട്:
🏷️ അർമഗാനെ കേരള (Armughan-e-Kerala - 1970): അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഥമ കവിതാസമാഹാരമാണിത്. കേരളത്തിന്റെ ഉപഹാരം എന്നാണ് ഈ പേരിന്റെ അർത്ഥം.
🏷️ നവായെ സർവർ (Nawa-e-Sarwar - 1988): 49 ശ്രദ്ധേയമായ കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി പുറത്തിറക്കിയ ഈ കൃതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാവ്യജീവിതത്തിലെ നാഴികക്കല്ലാണ്.
മലയാളത്തിൽ നിന്നുള്ള മൊഴിമാറ്റങ്ങൾ
എസ്.എം. സർവറിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവനകളിലൊന്ന് മലയാള സാഹിത്യത്തെ ഉർദു ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തി എന്നതാണ്. വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ വിഖ്യാതമായ 'പ്രേമലേഖനം' ഉർദുവിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തത് അദ്ദേഹമാണ്. ഇതിന് പുറമെ എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ, പൊൻകുന്നം വർക്കി, വെട്ടൂർ രാമൻ നായർ, പോഞ്ഞിക്കര റാഫി തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരുടെ മലയാള കഥകളും അദ്ദേഹം ഉർദുവിലേക്ക് വിജയകരമായി പരിഭാഷപ്പെടുത്തി.
ഏകാന്തതയിലേക്കുള്ള മടക്കം
ഭാഷയ്ക്ക് വേണ്ടി ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവെച്ച ആ വലിയ മനുഷ്യന്റെ അവസാന കാലഘട്ടം ഏറെ വേദന ജനകമായിരുന്നു. വാർദ്ധക്യത്തിൽ തികച്ചും ഏകാന്തമായ ഒരു ജീവിതമാണ് അദ്ദേഹം നയിച്ചത്. 1994 സെപ്റ്റംബർ 6-ന് മലപ്പുറം മുണ്ടുപറമ്പിലെ സ്വന്തം വസതിയിൽ അദ്ദേഹത്തെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു. കണ്ടെത്തുമ്പോഴേക്കും മരണം സംഭവിച്ചിട്ട് ചുരുങ്ങിയത് മൂന്ന് ദിവസമെങ്കിലും പിന്നിട്ടിരുന്നു. തികഞ്ഞ നിശ്ശബ്ദതയിലായിരുന്നു ആ വിടവാങ്ങലെങ്കിലും, ഉർദു സാഹിത്യത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ ഇന്നും കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ തിളങ്ങി നിൽക്കുന്നു.
Humsafar Urdu